Kultura piwna, czym jest i co się na nią składa

W ramach źródeł internetowych dotyczących tematyki piwnej (forów, blogów, serwisów tematycznych), funkcjonuje i często pojawia się określenie „kultura piwna”. Nierzadko odnosi się ją do pubów, (zwłaszcza tych, które oferują sporą ilość piw swej ofercie), piwowarstwa rzemieślniczego lub innych krajów. Mówi się na przykład o czeskiej, bądź niemieckiej kulturze piwnej albo, że piwowarstwo rzemieślnicze przyczynia się do wzrostu kultury piwnej w Polsce. Samo pojęcie jako słowo-klucz występuje często, choć nie zawsze jest ono poddawane szczegółowej analizie. Poniższy tekst nie jest definicją zjawiska, jakim jest kultura piwna, ale swego rodzaju rozważaniami nad wieloaspektowością tego zagadnienia oraz prezentacją osobistych przemyśleń autora na jej temat.

Kulturę piwną w najprostszy sposób można opisać jako otoczkę wokół trunku jakim jest piwo. W tym systemie powiązań piwo stanowi centralną część tej układanki i warunek niezbędny, do istnienia kultury piwnej. Jest ona swego rodzaju zbiorem reguł obejmujących produkcję, wyszynk, konsumpcję tego napoju charakterystyczne dla konkretnego regionu lub kraju. Mówiąc barwnie, kultura piwna względem piwa, jest jak przyprawa dodawana do potrawy, celem nadania jej odpowiedniego smaku, bo tak jak ta przyprawa, dodaje smaku czyniąc z picia piwa swoisty ceremoniał, dzięki czemu piwo nie jest pite bezrefleksyjnie, tylko po to, by się nim upić. To dzięki kulturze piwnej, picie piwa jest społecznym rytuałem nieodzownie połączonym z estymą względem spożywanego napoju i świadomością czym on w istocie jest. Stanowi ona swego rodzaju nieskodyfikowany „bon-ton”, towarzyszący spijaniu napoju z pianką.

Wspomniałem, że rozumiem kulturę piwną jako zagadnienie wieloaspektowe. Poniżej znajdują się składowe, które zsumowane i trwale połączone stanowią całość tego pojęcia.

TRADYCJA

To zbiór historycznych uwarunkowań, mających wpływ na obecny kształt sceny piwowarskiej w danym kraju lub regionie. Najczęściej, dotyczą tych krajów, w których istnieją wielowiekowe tradycje piwowarskie. Europejski model państw narodowych oraz geograficzne uwarunkowania (piwowarstwo i konsumpcja piwa posiadają długie tradycje w krajach północnoeuropejskich, gdyż południe Europy to obszar, gdzie preferowanym napojem alkoholowym było, i jest nadal, wino), można mówić o kilku krajach będących ośrodkami, w których wykształcona została swoista i typowa dla tego państwa kultura piwna. Dla przykładu, Czesi to kraj, w którym dominują piwa typu pilzneńskiego a samo piwo jest tam elementem tożsamości narodowej. W Niemczech warzy się sporo wariantów piw dolnofermentacyjnycyh, piwa pszeniczne, a także kilka piw o charakterze lokalnym, takie jak: gose, Berliner Weisse, altbier, koelsch, etc. W Wielkiej Brytanii tradycyjnymi piwami są różne warianty ale (piwa górnej fermentacji), a piwowarstwo belgijskie to zbiór stylów piwnych, które są ewenementami na skalę światową (lambic, saison, witbier, Flanders Red Ale, piwa klasztorne). W ramach tradycji obok warzonych piw, istnieją reguły związane z produkcją piwa (np.: tradycja związana z warzeniem piwa  zgodnie z Bawarskim Prawem Czystości w Niemczech) lub dotyczące wyszynku piwa (cały szereg zasad obowiązujących w piwiarniach, naczynia, w których serwowane jest piwo, temperatura podania napoju, strój kelnerów, itp.). W Polsce sprawa jest trochę bardziej zawiła. Rodzimych stylów piwa jest jak na lekarstwo. Poza piwem grodziskim, można jeszcze wymienić porter bałtycki, w którego warzeniu Polacy się specjalizują, ale jest to piwo historycznie związane z regionem południowo-wschodnich wybrzeży Morza Bałtyckiego, a nie tylko naszym krajem. Wskutek wydarzeń historycznych, wielowiekowa kultura piwna i tradycje piwowarskie uległy w naszym kraju załamaniu.

ŚWIADOMOŚĆ

Świadomi konsumenci to bardzo ważny element kultury piwnej. Nie chodzi tutaj o to, aby każdy był znawcą i ekspertem w tej dziedzinie, ale podstawowa wiedza na temat piwa dotycząca wyrobu, typologii i serwowania tego napoju jest o tyle ważna, że konsument świadomy nie rozprzestrzenia bezrefleksyjnie piwnych mitów, które cały czas bardzo głęboko pokutują w Polsce. Co więcej, osoby takie są w stanie uświadamiać innych poprzez dzielenie sie swoją wiedzą, czyli wykonywać swoistą „pracę od podstaw”. Zwłaszcza, że w dobie Internetu dostęp do źródeł informacji na temat piwa jest praktycznie nieograniczony. Piwosz to według mnie konsument świadomy, a nie tylko osoba zapijająca się bez opamiętania piwem.

CEREMONIAŁ KONSUMPCJI

Związany jest bezpośrednio z aspektem, jakim jest tradycja. Dotyczy to społecznego charakteru picia piwa (z rodziną, ze znajomymi, imprezy sportowe, festyny). Jeżeli decydujemy się wyjść do piwiarni, zwłaszcza poza Polską, warto dowiedzieć się jakie zasady obowiązują w innych krajach; dla przykładu, w Czechach obsługa nie pyta, czy podać następne piwo, bo pusty kufel to znak dla kelnera, by podać kolejny, a w Anglii nie podaje się piw tak schłodzonych jak w naszym zakątku Europy. Samo angielskie nalewanie piwa z pompy, to zupełnie inne rozwiązanie niż „na kontynencie”, chociaż tego typu sposób napełniania (pompy ręczne) cieszą się coraz większą popularnością w Polsce. Ponadto, piwa w poszczególnych krajach podawane są w różnych naczyniach: nonic to typowe szkło do piwa na Wyspach Brytyjskich, Mass czy  Stange - w Niemczech, a w Belgii wybór szkła jest bardzo duży, dawniej każdy browar chciał mieć swoje, niepowtarzalne szkło, w którym serwowane było piwo przezeń warzone. Inną kwestią są tradycyjne piwne przekąski, które można przygryźć, gdy zaburczy nam w brzuchu podczas biesiady. Znajomość „knajpianego bon-tonu” na pewno pozwoli uniknąć wielu stresujących, tudzież niezręcznych sytuacji. Ten element piwnej kultury w naszym kraju jest bardzo zaniedbany. W pubach królują piwa masowe (najczęściej jasne lagery), traktowane jako coś, co szybko trzeba sprzedać. Wiele bardzo dobrych restauracji nie sili się, by w swojej ofercie mieć ciekawe piwa, dopasowane pod ich menu, choć już na wstępie zachęcają do zakupu najrozmaitszych win. Polacy zdają się być narodem nieszczególnie entuzjastycznym wobec picia piwa w lokalach. Często w pubach spotyka się wyłącznie młodych ludzi, a dla porównania - w niemieckich piwiarniach ludzie w okolicach trzydziestki znacznie zaniżają średnią wieku przebywających tam gości.   

PATRIOTYZM

Duma i poszanowanie względem rodzimego piwa to kolo napędowa tej gałęzi gospodarki, tak istotne w dobie globalizacji i wielkich koncernów międzynarodowych. Ważne jest by szanować to, co jest lokalne i nasze oraz stanowi część tożsamości narodowej. Tradycje związane z piwem powinny być wyjaśniane przybyszom z zewnątrz oraz przekazywane kolejnym generacjom.

KOSMOPOLITYZM

Obok patriotyzmu, to kolejna ważna cecha kultury piwnej. Mam tu na myśli kosmopolityzm jako otwartość na to, co jest obce i różne od tego, co znamy z „naszego podwórka”. Dzięki tej otwartości można poznawać inne style piwne, tradycje piwowarskie wywodzące się z innych krajów. Słowem, jest to dobry fundament pod poszerzanie piwnych horyzontów poprzez entuzjastyczne podejście do rzeczy nowych i nieznanych. W Polsce nie ma z tym problemu. Browary rzemieślnicze pokazują z dużym sukcesem, że piwo to nie tylko pilzner i jasne pełne, ale mogą to być przeróżne style, nawet takie, o których jeszcze niedawno mało kto u nas słyszał (np.: sahti, biere de garde, India Pale Ale). To, co cieszy jeszcze bardziej to fakt, że i rdzenne polskie piwo grodziskie jest promowane przez scenę rzemieślniczą, a także to, że konsumenci bardzo entuzjastycznie podchodzą do każdej nowości. To krok w dobra stronę. Co więcej, rok 2013 był czasem, kiedy zaczęto lansować nowy, nieoficjalny styl piwny – Polish Ale, chmielone tylko i wyłącznie rodzimymi odmianami chmielu.

PIWOWARSTWO DOMOWE

Ten aspekt, wbrew pozorom, jest też istotnym elementem. Piwowarstwo domowe to przygoda z wyrobem piwa, możliwość zetknięcia się z dotychczas nieznanymi stylami piwnymi oraz ich samodzielny wyrób. Przy warzeniu piwa można popuścić wodze fantazji i tworzyć trunki, których na pewno nie dostanie się na rynku ani w Polsce, ani gdziekolwiek na świecie. Ale wiadomo, że piwowar nie pije swojego piwa samotnie. Często domowe piwo to dobry pomysł na prezent, a w gronie przyjaciół smakuje najlepiej. Skoro ludzie piją piwo zrobione przez kogoś domowym sposobem, zadają pytania i są żądni informacji na ten temat. Udzielenie wyczerpujących odpowiedzi to dobry sposób na piwną edukację w wąskim kręgu. To szansa na uświadomienie choćby kilku osób. Zawsze istnieje możliwość, że ktoś połknie piwowarskiego bakcyla. O wyrobie piwa można czytać w fachowej literaturze, Internecie, a od jakiegoś czasu w Polsce wydawane jest przez Polski Związek Piwowarów Domowych czasopismo dla piwowarów pod tytułem „Piwowar”, z którego można dowiedzieć się wiele na temat samego piwa, jego wyrobu, surowcach, sprzęcie, piwnych stylach, etc. Lektura dobra dla doświadczonych oraz nawet jeszcze nie warzących. Ciekawą formą integracji tego środowiska są spotkania piwowarów, konkursy piw domowych, czy warsztaty piwowarskie.  

MIEJSCA I WYDARZENIA

Mam tu na myśli konkretne miejsca, gdzie z kulturą piwną można się stykać, doświadczać jej, zdobywać informacje na temat piwa i wszystkiego, co z nim związane, czy poznawać piwo poprzez degustację konkretnych marek tudzież stylów. Jako takie miejsca mam na myśli dobre lokale, w których piwo traktowane jest jako towar wysokiej próby, a nie zło konieczne, które trzeba szybko sprzedać. W Polsce powstaje coraz więcej pubów oferujących bardzo szeroki wybór piw z Polski i ze świata. W  tych miejscach każdy szczegół związany z serwowaniem tego napoju ma znacznie (szkło, temperatura schłodzenia). Poza tym takie puby nie ograniczają się tylko do sprzedaży piwa, ale organizują różnego rodzaju piwne imprezy (wykłady, pogadanki, spotkania piwowarów, kursy degustacyjne, warsztaty piwowarskie, huczne premiery piwne, na których obecni są przedstawiciele browarów warzących premierowe piwa, etc.). Innymi miejscami są piwne sklepy specjalistyczne, w których można nabyć bardzo szeroką gamę piw zarówno pod względem stylów, jak i krajów pochodzenia. Tutaj limitem z reguły jest zasobność portfela, bo w swej ofercie sklepu mają często prawdziwe rarytasy, których cena (jak na piwo) jest zawrotna. Z drugiej strony czym jest Westvleteren kosztujący około 100 złotych za butelkę w porównaniu z winem kosztującym… 3 000 zł? Jeszcze inną formą promocji kultury piwnej w tym kontekście są festiwale piwne, na których często można porozmawiać z przedstawicielami konkretnych, wystawiających się na nich browarów, importerów, etc. Poza bardzo bogatą ofertą piw do degustacji, często można wysłuchać tam ciekawych wykładów dotyczących piwa, jego wariantów, rynku piwnego, kultury piwnej innych krajów. Można też wziąć udział w pokazach warzenia, nabyć gadżety piwne, dyskutować na temat piwa z innymi pasjonatami. W każdym z tych miejsc bardzo istotnym elementem są kompetentni ludzie, którzy swoją wiedzą i dawaniem dobrego przykładu będą edukować i uświadamiać miłośników piwa. W każdym z tych miejsc istotna jest doradcza rola personelu/organizatora względem tych, którzy dopiero zaczynają swoją piwną przygodę. Bo tylko klient zadowolony będzie stać po właściwej stronie barykady piwnej rewolucji.

PIWO W KUCHNI

Jako, że piwo to produkt spożywczy, jego miejsce w kuchni jest jak najbardziej uzasadnione. Z uwagi na wiele jego rodzajów może być z powodzeniem wykorzystywane jako składnik np.: w sosach, zupach, marynatach, ciastach, deserach, etc. Poza tym, poszczególne style sprawdzają się szczególnie dobrze z konkretnymi potrawami czy grupami produktów spożywczych  (moje ulubione zestawienie to zielone tajskie carry i AIPA). Łączenie piwa z posiłkami to temat na osobną dyskusję. Po pierwsze na chwilę obecną nie przywiązuje się do tego specjalnej wagi, a sam kanon nie jest aż tak rygorystyczny jak w przypadku win. W każdym razie, coraz częściej na etykietach polskich piw rzemieślniczych można znaleźć informacje na temat łączenia danego piwa z konkretnymi produktami spożywczymi bądź potrawami. W blogosferze pojawiło aie już kilka blogów kulinarnych specjalizujących się w łączeniu piw z posiłkami. W tym wątku warto też wspomnieć o przekąskach do piwa. Nie muszą to być tylko paluszki albo chipsy. Do piwa dobrze komponują się sery, wędliny, niektóre wypieki (paluchy, podpłomyki). A są tez piwa nadające się świetnie do deseru zamiast kawy czy herbaty (sweet stout i ciastka owsiane to jedno z moich ulubionych połączeń).   

EKSPERCI

Bez nich trudno byłoby cokolwiek osiągnąć. To ludzie cieszący się autorytetem, którzy dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem z piwnymi pasjonatami, którzy z kolei kaskadowo przekazują pozyskana wiedzę dalej, co przyczynia się do wzrostu wiedzy na temat piwa, świadomości konsumenckiej, a co za tym idzie – kultury piwnej. To piwni eksperci uczą o piwie, jego produkcji, łączeniu piwa z jedzeniem, wadach w piwie oraz ich wykrywaniu i identyfikacji, etc. Podobnie rzecz ma się po piwowarstwa, gdzie młodzi piwowarzy domowi mogą czerpać wiedzę z imprez takich, jak warsztaty piwowarskie.

Konkludując powyższe wywody, pragnę napisać, że pomimo niewysokiego poziomu kultury piwnej w Polsce w porównaniu z innymi krajami europejskimi, napawa optymizmem zmiana stosunku Polaków do tego napitku. Piwo dzisiaj przestaje być postrzegane jako lek na kaca albo rozrywka dla mało ambitnych mężczyzn. Obecnie, przemiany w branży piwnej mają wielki wpływ na zmiany nastawienia i oczekiwań konsumentów. Wiele osób przestało utożsamiać piwa z jasnym lagerem,  osoby te przekonują się o tym, jak bogaty jest świat piwa i całej otoczki z nim związanej. Dynamiczny rozwój rynku piwnego, zwłaszcza w kontekście sceny rzemieślniczej będzie nie bez znaczenia dla wzrostu kultury piwnej w naszym kraju. Dobrą praktyką jest tez zaangażowanie większych graczy w propagowanie kultury piwnej (np.: „Gruit Kopernikowski” i seria piw „Podróże Kormorana” wypuszczona przez Browar Kormoran, czy powstały w zeszłym roku serwis „beerlovers.pl” pod auspicjami Kompanii Piwowarskiej S.A.). Poza tym, powoli, ale sukcesywnie polskie społeczeństwo bogaci się i z czasem kwestia ceny nie będzie aż takim wyzwaniem jak dziś. Przypomnijmy, że jeszcze do niedawna wielu uważało piwa, których cena oscylowała wokół 10 złotych za snobistyczne i niewarte uwagi, a dziś taka kwota wydana za butelkę piwa nikogo już praktycznie nie dziwi. Obecna sytuacja dobrze rokuje na przyszłość. W Polsce mamy coraz większą rzeszę piwnych entuzjastów, na piwnej scenie pojawiły się browary warzące smaczne i ciekawe piwa, dzięki którym polscy konsumenci mogą zetknąć się z piwami, o których trzy lata temu mało kto słyszał. Prężnie rozwijają się inicjatywy na rzecz piwowarstwa domowego, skupiając w swym gronie coraz większą liczbę osób. W ramach tego ruchu organizowane są różnorakie imprezy mające na celu integrację środowiska piwowarskiego, a coraz więcej piwowarów domowych zaczyna otwierać własne browary np.: Browar Artezan. Powstają kolejne puby z olbrzymim wyborem piw, sklepy specjalistyczne i, co rusz, pojawiają się nowe imprezy piwne, a i piwnych ekspertów u nas nie brakuje. Wszystko to sprawia, że spodziewam się, dynamicznego wzrostu kultury piwnej polskiego społeczeństwa w najbliższych latach, a to bardzo cieszy, bo jeszcze cztery lata temu nikt nie spodziewał się, że scena piwna w Polsce aż tak się rozwinie.

Moje czytelnicze doświadczenia w roku 2013

Tak sobie pomyślałem, że skoro nadal jest dobry czas na podsumowania, to zrobię sobie „czytelniczy rachunek sumienia”. Wiadomo, że Polacy za wiele nie czytają (statystyczny Kowalski czyta jedną książkę rocznie). Dla porównania nasi południowi sąsiedzi wypadają o wiele lepiej, ponieważ statystyczny Havranek czyta osiem książek w roku. Poza tym, nie chciałbym się Wam jawić jako osoba, której jedynym i nadrzędnym celem w życiu jest picie piwa i nic ponadto. Wszak, parafrazując pewne powiedzenie, „nie samym piwem żyje człowiek”. Tak się składa, że widowiska sportowe niezbyt mnie pasjonują, w moim życiu telewizja odgrywa raczej marginalną role, ale książki lubiłem już od dziecka. Przeczytałem ich w życiu sporo, a wiele jeszcze na mojej czytelniczej drodze do odkrycia (tak jak w kwestii piwa). A to cieszy i bardzo ekscytuje. Czytam bardzo szerokie spektrum jeżeli chodzi o gatunki literackie (literatura klasyczna, proza współczesna, fantastyka, kryminał, sensacja, reportaże, biografie, książki historyczne, pamiętniki i dzienniki), ponieważ najbardziej w książce cenię sobie interesującą treść, taką która pochlania bez reszty i nie daje spokoju, zwłaszcza w chwilach, kiedy książka musi być odstawiona na bok. Jeżeli książka tak korci i nęci to znaczy, że jest dobra. Takie zjawisko nazywam „czytelniczym zespołem abstynencyjnym”. A gdy lektura niezbyt mi się podoba, staram się doczytać do ją końca, choć zdarzają się takie utwory literackie, przy których wywieszam białą flagę i kapituluję. Moimi dwoma marzeniami są konkretna piwnica pełna wielu ciekawych i unikatowych piw oraz tych własnego wyrobu oraz porządna biblioteka, czyli pokój pełen regałów ze stanowiskiem do czytania. Taka samotnia, w której mógłbym się zaszyć by zaznawać przyjemności i spokoju lektury kolejnych książek.  

Czy piwo i książka idzie w parze? Jak najbardziej! Lubię spijać sobie napój z pianką do lektury. Z doświadczenia wiem, że czytając książkę nie konsumuje się piwa w taki sposób, w jaki ma to miejsce przy oglądaniu meczu, bądź filmu. Tutaj, przy czytaniu, wymagana jest większa atencja, przez to po piwo sięgam, gdy pragnienie daje się we znaki, a nie na zasadzie odruchu. Dobrze jest spijać piwo mocniej schłodzone, niż wynikałoby to z zaleceń producenta, czy ram konkretnego stylu. Przynajmniej jak tak robię, bo zbyt ciepłe piwo nie najlepiej smakuje, a przy czytaniu nawet pilznera spijam powoli. W zimowy wieczorek piwo mocne i rozgrzewające, takie do sączenia, a nie picia haustami sprawdza się bardzo dobrze. Może to być RIS, porter bałtycki, tripel, barley wine, albo inny doppelbock. Wybór należy do Ciebie. Latem cos lekkiego i sesyjnego, a i tak sączę sobie pomału podczas lektury jakby to było piwo o sporym ekstrakcie.

A oto, co w zeszłym roku udało mi się przeczytać. Do każdej książki dodałem kilka słów, żeby nie była to sucha lista, ale też nie chciałem, by ten wpis rozrósł się jak brzuch po świętach.     

1)    Mervyn Peake, „Gormenghast” – ciekawa kreacja świata. To nie jest fantastyka na wzór Tolkiena, ale świat wykreowany w tej sadze („Gormenghast” jest jej drugim tomem po „Tytusie Goranie”) jest mocno wynaturzony. Rzecz dzieje się w pewnym zamku, który znajduje się gdzieś na odludziu. Jest to sztuczny świat, na który duży wpływ wywiera izolacja Gormenghast od reszty świata. W zamczysku tym życie toczy się swoim rytmem pełnym dziwnych i zawiłych rytuałów, a niektórym dworzanom bardzo zależy na burzeniu panującego tam ładu. Każdy mieszkaniec tego hermetycznego świata to ekscentryk w pełnej krasie, a konflikt pokoleń między dziedzicem Tytusem i resztą konserwatywnego dworu jeszcze bardziej komplikuje sytuację. Bardzo barwny język i opis przedstawionego zamczyska, sprawia wrażenie, jakby się tam było. Naprawdę.   

2)    Philip K. Dick, „Trzy stygmaty Palmera Eldritcha” – fabuła książka, jak na tego autora przystało, jest mocno zwiła. Po krótce, jest to opis konfliktu interesów i walki między dwoma korporacjami produkującymi silne halucynogenne narkotyki, stanowiące jedną z intratnych sfer działalności oraz głównych rozrywek ludzkości. W czasie lektury zaciera się granica między jawą i narkotycznymi wizjami bohaterów, co na pewno nie ułatwia lektury. Jeśli podobał się Tobie „Ubik” to ta książka jest tez dla Ciebie. Sporo tu surrealizmu i absurdu, tak typowych dla tego autora, ale jednocześnie jest całkiem przemyślana wizja przyszłości, a ściślej jednego z jej potencjalnych scenariuszy.   

3)    Neal Stephenson, „Diamentowy wiek” – moja pierwsza książka tego autora, która pokazuje świat w niedalekiej przyszłości. To, co jest dla niego charakterystyczne to podział społeczeństwa na grupy, do których jego mieszkańcy muszą należeć, bo niemożliwe jest funkcjonowanie poza nimi. John Hackworth, główny bohater książki, popełnia przestępstwo, które wpycha go w poważne tarapaty, a pewna księga wpada w ręce małej dziewczynki, a przez to losy świata spoczęły w jej rękach, choć mała Nel nie zdaje sobie z tego sprawy. Bardzo bogaty język i ciekawa narracja. Książka wciąga i trzyma w napięciu do samego końca.   

4)    Wit Szostak, „Oberki do końca świata” – historia rodziny wiejskich muzykantów, której zmieniające się czasy zdecydowanie nie wychodzą na przeciw. Opowiedziana w ciepły i humorystyczny sposób, a fabułę wzbogacają elementy realizmu magicznego. Utwór ten w luźny sposób powiązany jest z fabułą książki tego autora pt.: „Chochoły”. 

5)    William S. Burroughs, „Nagi lunch” – pokręcona i mocno narkotyczna, opowiadająca o wędrówkach do świata zwanego Międzystrefą, do którego główni bohaterowie dostają się po intoksykacji środków zwalczających karaluchy. Nie podobała mi się. Książkę zekranizowano i film wspominam lepiej od oryginału. Jeśli podobają się Tobie „kwaśne filmy”, to „wal jak w dym”. Spora doza absurdu i surrealizmu, o której czytałem podziałała na mnie jak przynęta, ale sposób narracji i wulgarność mocno mnie zniesmaczyły.   

6)    Cromac McCarthy, „Droga” – mroczna i ponura postapokaliptyczna wizja naszego świata. Ojciec ze swoim kilkuletnim synem wędrują po świecie zniszczonym wojną nuklearną. Boją się spotkania z innymi przedstawicielami rodzaju ludzkiego, bo wiedzą, że nic dobrego z tego nie wyniknie, gdyż by przeżyć ludzie posuną się do najnikczemniejszych czynów. Jest to świat bez wartości wyższych i jakiejkolwiek moralności, istne „bellum omnium contra omnes”. Książka nie dla każdego.

7)    Glen Cook, „Kroniki Czarnej Kompanii” – doczytałem do końca z wielkim trudem. Za kolejne tomy tej sagi brać się nie zamierzam. Czarna Kompania, czyli grupa najemników, przemierza bezkresy świata, stworzonego przez G. Cooka,  walcząc z kim popadnie (w zależności od zlecenia). Nudy na pudy. Płytka ta książka i nieciekawa. Ani ten świat nie jest fascynujący, narracja, a także długa lista bohaterów, niewiele różniących się od siebie.

8)     B. Polak (red.)  „Dzieje Nowego Tomyśla”

9)          F. Kwaśny, „Uprawa chmielu”

10)  J. Migdal (red.), „Chmielarskie ABC…”

11) H. Błaż, „Chmiel i wiklina w Nowotomyskim”

12) A. Rogoziński, „Chmielarstwo”

13) „Chmielarstwo”, praca zbiorowa

14) S. Łukomski, „Dzisiejsze chmielarstwo” – pozycje od 8 do 14 czytałem na potrzeby artykułu o chmielu tomyskim. Przy okazji dowiedziałem się sporo o chmielu jako roślinie, jego uprawie, polskich tradycjach chmielarskich, obecnym stanie upraw w Polsce, etc. Bardzo ciekawe doświadczenie. 

15) Szczepan Twardoch, „Morfina” – książka, która otrzymała nagrodę czytelników w ramach Literackiej Nagrody Nike, w zeszłorocznej edycji tegoż konkursu. Akcja książki rozgrywa się w pierwszych dniach okupacji niemieckiej po upadku Warszawy w 1939 roku. Bohater to morfinista, nihilista, łajdak i człowiek borykający z kryzysem tożsamości. Chcąc się zrehabilitować po wszystkich uczynionych łajdactwach, wstępuje do zbrojnego podziemia, co zmienia jego życie bezpowrotnie. Nietypowa narracja, która ma podkreślić sceny narkotycznych majaków. Sama atmosfera książki jest gęsta jak filmy Wojciecha Smarzowskiego. Warto sięgnąć po tę książkę. Kryzys tożsamości narodowej ciekawie opisany został także w książce Güntera Grassa pod tytułem: „Blaszany bębenek”. W przypadku obydwu książek wspólnym mianownikiem jest bohater, którego jeden rodziców posiada polskie pochodzenie, a drugi – niemieckie.

16) Dave Miller, „Domowy wyrób piwa” – skarbnica wiedzy. Dowiesz się z tej książki sporo o warzeniu piwa, etapach jego wyrobu, o fizykochemicznej stronie przemian zachodzących w procesie zacierania, warzenia, czy fermentacji. Sporo uwagi poświęcono surowcom piwowarskim i ich roli w piwowarstwie. Wiele szczegółów, ale po lekturze tej książki piwo będzie mieć przed Tobą znacznie mniej tajemnic.

17) Richard Lehrl, „Domowe warzenie piwa” – mniej teorii niż w poprzedniej pozycji, za to bardziej praktyczne podejście do tematu domowego wyrobu piwa.

18) Igor Ostachowicz, „Noc żywych Żydów” – taki „storytelling” na modłę „Dżozefa” Jakuba Małeckiego, ale w moim odczuciu, o wiele mniej udany. Samo zestawienie zombie Żydów z getta, którzy mieszkają w podziemnej Warszawie i osadzenie akcji książki w dzisiejszych realiach wydaje się pomysłem śliskim. Lubię tego typu literaturę, gdzie sen i jawa mieszają się ze sobą, ale ta książka do mnie nie trafiła. Główny bohater książki to współczesny młody Polak, żyjący dniem dzisiejszym i nieprzejmujący się niczym i nikim. Jego życie wywróci się do gory nogami, gdy w swoim bloku spotka żywe trupy ofiar pacyfikacji warszawskiego getta.   

19) Salman Rushdie, „Szatańskie wersety” – książka znana, choćby z uwagi na fakt problemów autora po jej publikacji (fatwa). Interesująca, choć trochę „przegadana”. Pokazuje problem fanatyzmu religijnego i sceptycyzmu autora, co do postaci Mahometa i Koranu. Początkowo trochę męczące jest czytanie kilku równoległych wątków, które z czasem coraz bardziej się zazębiają i łączą w całość. Znacznie bardziej podobało mi się inne dzieło tego autora, a mianowicie: „Dzieci północy”.

20) Carlos Ruiz Zafon, „Więzień nieba” oraz „Książę Parnasu” – kupiłem wersję książki wzbogacona o opowiadanie „Książę Parnasu”. Jeżeli podobał się Tobie „Cień wiatru”, to ta książka jest dla Ciebie. Też bardzo barwnie nakreślono fabułę, która jest kontynuacją „Cienia wiatru”. Jak to u Zafona, Barcelona to miasto o wielu obliczach, a przeszłość zawsze dościga głównych bohaterów. Barwne postacie i pięknie skomponowana opowieść, która wciąga bez reszty, a do tego jest dopiero wstępem do „prawdziwej historii” (tak pisze o tej książce sam autor). Dołączone do „Więźnia nieba” opowiadanie nie zachwyciło.

21) Gilbert Keith Chesterton, „Człowiek, który był czwartkiem” – mocno zakręcona książka na wzór „Maga” Johna Fowlesa, z tymże nie tak obszerna. Zaczyna się od kłótni dwóch angielskich gentlemanów, a potem zwroty akcji następują po sobie niczym ciosy w pojedynku bokserskim.  

22)  At-Tajjib Salih, „Wesele Zajna” – krótka powieść, a właściwie opowiadanie o Zajnie, mieszkańcu pewnej sudańskiej wioski, który znany jest w całej okolicy ze swojego charakteru oraz kochliwości. Za każdym razem, gdy ogłaszał, że będzie się żenił, nic z tego nie wychodziło. A czy tym razem się uda? Książka określana jest jako sudański realizm magiczny, ale jeśli chcesz poczuć potęgę duchowości i splotu afrykańskich wierzeń z życiem codziennym, sięgnij po „Drogę bez dna” Bena Okri lub „Lunatyczną krainę”, którą napisał Mia Couto. Swoją drogą, duchowość Afrykańczyków ciekawie opisał Ryszard Kapuściński w książce pt.: „Heban”.

23) Joanna Bator, „Ciemno, prawie noc” – za tą książkę, autorka otrzymała Nagrodę Nike 2013. Bardzo wciągająca opowieść z wątkiem kryminalnym, historią rodzinną głównej bohaterki, z którą musi się ona uporać. Do tego dochodzą losy księżnej Daisy, która mieszkała kiedyś na zamku Książ i samozwańczy prorok. Akcja książki rozgrywa się w Wałbrzychu, który ukazany jest jako ponure miasto, pełne bolesnych doświadczeń, które wydają się wywierać wpływ na obecne życie jego mieszkańców pomimo upływu kilku dekad. Wielowątkowa fabuła, w której przeszłość wywiera duży wpływ na teraźniejszość. Książka na wskroś polska, pokazująca wszystkie polskie przywary. Autorka książki to wnikliwa obserwatorka rzeczywistości. Warto!

24) Szczepan Twardoch, „Prawem wilka” – zbiór czterech opowiadań, pokazujących ludzką naturę w pełnej krasie z wyraźnymi elementami oniryzmu i realizmu magicznego. Czyta się jednym tchem, szczególnie dwa pierwsze opowiadania. 

25) Wit Szostak, „Fuga” – drugi tom „Trylogii krakowskiej”. Pierwszy tom pt.: „Chochoły” zrobił na mnie wielkie wrażenie jako studium relacji międzyludzkich w pewnej rodzinie. Drugi tom opowiada dzieje zaginionego bohatera, który poszukiwany jest w tomie pierwszym przez swojego brata. Losy Bartka opowiadane są przez niego samego chaotycznie i niespójnie, przez co mogą okazać się sporą barierą w lekturze tej książki, ale stanowią ciekawe uzupełnienie poprzedniej części cyklu.  

26) Andrzej Sapkowski, „Sezon burz” – po nieudanej „Żmii”, AS napisał znowu o wiedźminie. Książka praktycznie oderwana od sagi o Geralcie z Rivii, choć umieszczona w tym samym uniwersum.  Czyta się ją bardzo przyjemne, choć opowiadania o wiedźminie, czy sama saga są, w moim odczuciu, ciekawsze. Geralt z Rivii zostaje wplątany w sieć intryg, a do tego skradzione zostają mu dwa mieczy, które stanowią narzędzie jego pracy, a ich brak znacznie pogarsza jego sytuację. Zakończenie całej historii jest dość dziwne.

Jeśli któraś z książek wydała się Tobie interesująca sporo informacji i opinii na jej temat można znaleźć na serwisach: lubimyczytac.pl i biblionetka.pl. Bardzo ciekawą opcją jest system rekomendacji książek.

P.S.: Aktualnie, czytam „Hyperiona” pióra Danna Simmonsa. 

A Wy? Co czytaliście w ubiegłym roku?